W galerii umieściłem nowy dział Architektura drewniana a w nim Szlak Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego.

Szlak ten obejmuje 84 obiekty architektury drewnianej, głównie kościoły, kaplice, chałupy oraz obiekty gospodarcze. Został on podzielony na Trasę Główną i pięć pętli: częstochowską, gliwicką, rybnicką, pszczyńską i beskidzką.

 

 

Więcej informacji na temat szlaku

Mapa szlaku

Krótki opis kościołów umieszczonych w galerii:

Bojszów - kościół p.w. Wszystkich Świętych wzmiankowany w 1376 i 1447 roku. Obecny kościół prawdopodobnie zbudowano w XVI wieku a jej fundatorem była rodzina Ozorowskich. Świątynia o konstrukcji zrębowej jednonawoej, orientowanej z wieżą słupową z 1719 roku. Do prezbiterium od północy przylega zakrystia. Wieża czołowa posiada ściany szalowane deskami i podwieszoną izbicę przykrytą stożkowym hełmem na rzucie ośmioboku. Dach kościoła gontowy.

Wnętrze świątyni barokowe z elementami późnogotyckimi (portale i dębowa kropielnica z XVI wieku). Ołtarz główny z około 1700 roku z obrazem Zesłania Ducha Świętego. Wewnątrz kościoła współczesna polichromia patronowa na stropie z 1965 roku.  Wokół kościoła cmentarz z drewnianym parkanem i bramką z 1728 roku o konstrukcji słupowej. Od momentu wybudowania nowego kościoła w 1982 używany tylko okazjonalnie.

 

Bełk - kościół p.w. Św. Marii Magdaleny zbudowany prawdopodobnie w 1753 r. na miejscu spalonego kościoła drewnianego. Konstrukcja zrembowa na kamiennej podmurówce z wieżą konstrukcji słupowej zwieńczona baniastym hełmem z latarnią; dach dwuspadowy pokryty gontem. Orientowane prezbiterium z przylegająca do niego prostokątną zakrystią; nawa na planie prostokąta, nad nią ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę.

Wewnątrz ołtarz główny z 1670 r. o ornamentyce manierystycznej z elementami wczesnobarokowymi, odnowiony w XIX w. z obrazem św. Marii Magdaleny i rzeźbami św. Katarzyny i Barbary (prawdopodobnie 1500 r.) i klasycystycznym tabernakulum. Po prawj stronie ambona z rzeźbami czterech ewangelistów. Ołtarze boczne z XIX w., po lewwj z obrazem Matki Bozej Różańcowej, po prawej św. Antoniego Pustelnika. Organy wykonane w XIX w. przez Havla z Pyskowic.

 

Mikołów - Borowa Wieś - kościół p.w. Św. Mikołaja, wybudowany prawdopodobnie w 1640 r. w Przyszowicach, przeniesiony w obecne miejsce w latach 1937-39, remontowany w latach dziewięćdziesiatych ubiegłego wieku. Konstrukcja zrębowa, orientowana na kamiennej pdmurówce, mniejsze prezbiterium od nawy z boczną zakrystią i pięcioboczną kaplicą. Wieża z kruchtą w przyziemiu i izbicą zwieńczona barokowym cebulastym hełmem z latarnią. Dach kryty gontem, dwukalenicowy z wieżyczką na sygnaturkę.

Wewnątrz pozorne sklepienie kolebkowe, ołtarz główny wczesnobarokowy z połowy XVII w., ołtarze boczne późnobarokowe (pierwsza połowa XVIII w.) i rokokowe (druga połowa XVIII w.), ambona z płaskorzeźbami czterech ewangelistów z XVII w. Chór dwukondygnacyjny wsparty na dwóch słupach z z barokowym prospektem organowym. W kaplicy ołtarz z około 1600 r. i drewniana chrzcielnica barokowo - klasycystyczna.

 

Gliwice – kościół p.w. Wniebowzięcia NMP został zbudowany w Zębowicach koło Olesna w 1447 lub 1493 roku. Kościół konstrukcji zrębowej, dach dwukalenicowy kryty gontem z ośmioboczną wieżyczką zwieńczoną cebulastym hełmem i latarnią. W XVII i XVIII wieku prowadzono prace polegające na odeskowaniu kościoła, malowaniu jego wnętrza oraz ubogaceniu w liczne rzeźby i obrazy. Późnobarokowa polichromia przedstawia Świętego Pawła i Elżbietę, Oko Opatrzności, oraz Koronację Matki Boskiej w otoczeniu aniołów.

Na początku XX wieku władze Gliwic podjęły decyzję o zakupie kościoła i umieszczeniu go na nowo powstałym Cmentarzu Centralnym. Od 1926 r. kościółek przez 50 lat służył głównie jako kaplica pogrzebowa. Po wojnie stopniowo popadał w ruinę i został zamknięty pod koniec lat 70- tych. W 1989 r. podjęto decyzję o odrestaurowaniu zabytku, który najpierw rozebrano a następnie po konserwacji umieszczono na terenie nieczynnego Cmentarza Starokozielskiego. Kościół został ponownie poświęcony 15 sierpnia 2000 r.

 

 

 

Palowice - kościół p.w. Św. Trójcy, przeniesiony z Leszczyn w 1981 r. Zbudowany w latach 1594-95, konstrukcji zrębowej z kwadratową nawą, od wschodniej strony prostokątne prezbiterium do którego przylega zakrystia. Kościół otoczony sobotami pokrytymi gontem, dach dwuspadowy, dwukalenicowy pokryty gontem, sygnaturka z blasazanym stożkowym dachem, wieża dzwonna dostawiona do kościoła z namiotowym hełmem obitym gontem łącznie ze ścianami bocznymi.

Wewnątrz kościoła manierystyczny ołtarz z XVII w. z obrazem Trójcy Św. (1898 r.) z rzeźbami czterech ewangelistów; ambona z XVII w. z malowidłami Czterech Ojców Kościoła, nad drzwiami do zakrystii obraz Koronacji NMP, część to także rzeźby ludowe Alfreda Buchty z Palowic.

 

 

 

 

 

Paniowy - kościół p.w. ŚŚ. Piotra i Pawła zbudowany w 1757 roku na miejscu rozebranego kościoła z 1501 r., który należał w do protestantów w latach 1570-1630. Kościół posiada trzy charakterystyczne kopuły zwieńczające wieżę oraz kaplicę; konstrukcja zrębowa pokryta gontem, nawa prostokątna, nad nią ośmioboczna barokowa wieża na sygnaturkę z baniastym hełmem i latarnią; do nawy i wieży przylegają\ dwie kruchty. Wieża słupowa z cebulastym hełmem i latarnią ośmioboczną z dzwonem z 1509 r.

Wewnątrz cztery ołtarze: główny - z XVII w. z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, z obrazem Św. Augustyna i rzeźbami śś. Piotra i Pawła, ołtarz boczny prawy - z XVII/XVIII w. z obrazem Św. Rodziny i Św. jana Nepomucena, ołtarz boczny lewy - z 1598 r. z obrazem matki Boskiej Częstochowskiej i obrazem Św. Franciszka; ołtarz w kaplicy - obraz Trójcy Świętej z mensą w formie sarkofagu. Ambona barokowa  z Okiem Opatrznosci Bożej i rzeźbami Ducha Świętego.

Rachowice - kościół p.w. Świętej Trójcy istniał już w 1305 r., pierwsze wzmianki w latach 1376 i 1447. Część murowana - gotyckie prezbiterium z zakrystią z przełomu XV/XVI wieku, pod którym znajduje się krypta grobowa. Część drewniana -  dach jednokalenicowy pokryty gontem z wieżyczką sygnaturki zwieńczoną drewnianym hełmem. Wieża główna wybudowana w latach 1679 - 1688, spłonęła w  1705 roku. W latach 1780-1790 wybudowano nową istniejącą do dnia dzisiejszego o konstrukcji słupowej, zwieńczoną ośmiobocznym dachem. Poprzedza ją kruchta.

We wnętrzu dębowy portal z XVII wieku oraz kute drzwi do zakrystii z XV wieku. Barokowy ołtarz główny z 1679 roku z licznymi rzeźbami. Odrestaurowany w 1998 roku.

Ciekawe jest również ogrodzenie zewnętrzne z przełomu XVIII/XIX wieku z dwuspadowym daszkiem gontowym.

 

 

Rudziniec - kościół p.w. Michała Archanioła. Wyjątkowo cenny obiekt architektoniczny ze względu na znajdujące się wewnątrz barokowe polichromie z 1657 roku. Kościół drewniany o konstrukcji zrembowej zbudowany w 1697 roku z fundacji Wenzla von Pelka. Bryła kościoła datowana na 1657 rok. Kościół orientowany z zamkniętym prezbiterium, dach dwukalenicowy kryty gontem. Wyposażenie kościoła barokowe, polichromia przedstawia sceny i postaci biblijne, wyobrażenie Sądu Ostatecznego z postacią fundatora.

W 1872 roku do ściany zachodniej kościoła dobudowano wieżę o konstrukcji słupowej, natomiast w 1936 roku dobudowano przedsionek.

Rybnik Wielopole - kościół drewniany p.w. św Katarzyny z XVI wieku, przeniesiony z Gierałtowic w 1976 roku. Świątynia o konstrukcji zrembowej, orientowana, postawiony na wysokim kamiennym cokole, otoczona wspornikowymi sobotami. Dach dwuspadowy, pokryty gontem. Wieża dzwonna z 1844 roku posiada konstrukcję słupową, pokrytą gontem, zakończoną namiotowym dachem. Nad nawą ośmioboczna wieża sygnaturki z piramidalnym dachem.

We wnętrzu obraz św. Katarzyny z 1828 roku autorstwa Franciszka Froemla z Moraw. Ponadto odkryte w trakcie remontu w latach 1960-1961 i odrestaurowane polichromie stropowe z czasów budowy kościoła, przedstawiające m.in. patronkę kościoła, motywy roślinne i herby piastowskie. Ciekawa jest również ława kolatorska  z końca XVII wieku oraz obrazy ze stacji drogi krzyżowej z 1841 roku.

 

 

Sierakowice - kościół p.w. Trójcy Świętej wzmiankowany w 1447 roku. Zachowany do dzisiaj kościół został wybudowany w 1675 roku przez Józefa Joska (data powstania znajduje się na belce tęczowej).

Kościół drewniany, konstrukcji zrębowej, orientowany, nawę i prezbiterium otaczają soboty. Do prezbiterium przylega zakrystia, od frontu dobudowana wieża konstrukcji słupowej z podmurówką ceglaną, poprzedzona kruchtą. Dach dwukalenicowy pokryty gontem. Wieża główna zwieńczona jest ośmiobocznym hełmem namiotowym natomiast wieża sygnaturki hełmem baniastym.

Wnętrze barokowe, z ciekawym dwukondygnacyjnym ołtarzem głównym z 1678 roku (w 2002 roku gruntowna renowacja), amboną i chrzcielnicą z przełomu XVII i XVIII wieku. Polichromia figuralna z XVII wieku, na ścianach nawy i prezbiterium sceny ze Starego i Nowego Testamentu.

 

 

Smolnica - kościół p.w. św. Bartłomieja z 1603 roku. Dwukrotnie remontowany w latach 1905-1906 i 1937-1938. Konstrukcja zrembowa na podmurowaniu z kamienia. Od północy prostokątna zakrystia, od zachodu kwadratowa wieża z kruchtą w przyziemiu. W środku chór muzyczny z XVII lub XVIII wieku wsparty na czterech bogato profilowanych słupach z zastrzałami. Na zewnątrz kościół pokryty gontem. Wieża szalowana deskami z namiotowym dachem pokrytym gontem.

W kościele pierwotnie znajdował się rzeźbiony ołtarz w stylu późnogotyckim stanowiący  tryptyk schyłku średniowiecza z figurami Św. Barbary, Maryi z Dzieciątkiem i św. Doroty.

 

 

 

Wilcza - drewniany kościół p.w. św. Mikołaja pochodzi z 1755 roku, jego budowniczym był cieśla Jakub Sedlaczka z Gliwic. Kościół jest orientowany, jednonawowy, o konstrukcji zrembowej. Prezbiterium zamknięte trójbocznie z przylegającą zakrystią. Wieża o konstrukcji słupowej zwieńczona hełmem iglicowym. Dach dwukalenicowy z ośmioboczną wieżyczką sygnaturki zwieńczoną hełmem cebulastym. Dach kryty gontem.

Wyposażenie kościoła barokowe - ołtarz główny z drugiej połowy XVII wieku, ambona późnobarokowa z XVIII wieku, ciekawy obraz wotywny Matki Boskiej Frydeckiej z 1709 roku z napisem morawski.

Uprzednio na miejscu obecnej świątyni stały dwa kościoły. Pierwszy został zniszczony podczas wojny trzydziestoletniej, drugi był zbudowany i poświęcony w 1657 roku.

 

 

Żernica –  drewniany kościół p.w. św. Michała wybudowano w latach 1648–1661, z fundacji Andrzeja Emanuela opata cysterskiego z Rud. W 1810 r. został przejęty przez cystersów z Rud Raciborskich. Kościół jest orientowany, jednonawowy o konstrukcji zrębowej. Dach dwukalenicowy kryty gontem z wieżyczką sygnaturki zwieńczoną hełmem ostrosłupowym z latarnią.

We wnętrzu zachował się barokowy ołtarz główny z 1648 r., dwa ołtarze boczne z 1756 r., ambona z 1671 r. oraz w zakrystii oryginalna szafa z 1691 roku. W latach 2001-2005 został przeprowadzony remont generalny.